Για πολλά χρόνια θεωρούσαμε σχεδόν δεδομένο ότι η άνοιξη αρχίζει στις 21 Μαρτίου. Ωστόσο, το αστρονομικό ημερολόγιο δείχνει κάτι διαφορετικό: η εαρινή ισημερία πλέον εμφανίζεται στις 20 Μαρτίου. Αυτό δεν είναι λάθος, αλλά αποτέλεσμα φυσικών και μαθηματικών υπολογισμών που σχετίζονται με την κίνηση της Γης.
Η πραγματική διάρκεια του έτους
Η εξήγηση βρίσκεται στο λεγόμενο τροπικό έτος, δηλαδή στον χρόνο που χρειάζεται η Γη για να ολοκληρώσει μία περιφορά γύρω από τον Ήλιο. Αν και το ημερολόγιο μετρά 365 ημέρες, στην πραγματικότητα το έτος διαρκεί περίπου 365 ημέρες και σχεδόν 6 ώρες.
Αυτές οι επιπλέον ώρες συσσωρεύονται κάθε χρόνο. Για να διορθωθεί αυτή η απόκλιση, εφαρμόζεται το σύστημα των δίσεκτων ετών, όπου προστίθεται μία ημέρα κάθε τέσσερα χρόνια. Ωστόσο, αυτή η λύση δεν είναι απόλυτα ακριβής, με αποτέλεσμα η ημερομηνία της ισημερίας να μετακινείται σταδιακά προς τα πίσω.
Έτσι, από το 2007 και μετά, η εαρινή ισημερία έχει «μετακομίσει» στις 20 Μαρτίου, ενώ στο μέλλον ενδέχεται να εμφανίζεται ακόμη και στις 19.
Τι συμβαίνει κατά την ισημερία
Κατά τη διάρκεια της ισημερίας, ο Ήλιος βρίσκεται ακριβώς πάνω από τον Ισημερινό της Γης. Εξαιτίας της κλίσης του άξονα της Γης (περίπου 23,5 μοίρες), τα δύο ημισφαίρια φωτίζονται διαφορετικά μέσα στο έτος. Την ημέρα της ισημερίας, όμως, φωτίζονται σχεδόν ισότιμα.
Η λέξη «ισημερία» σημαίνει «ίση νύχτα», αλλά στην πράξη η μέρα διαρκεί λίγο περισσότερο. Αυτό οφείλεται στη διάθλαση του φωτός στην ατμόσφαιρα, που μας επιτρέπει να βλέπουμε τον Ήλιο πριν ανατείλει και μετά τη δύση.
Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα
Η εαρινή ισημερία είχε ιδιαίτερη σημασία ήδη από την αρχαιότητα. Πολλοί πολιτισμοί δημιούργησαν μνημεία ευθυγραμμισμένα με το φαινόμενο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πυραμίδα Chichén Itzá στο Μεξικό, όπου την ημέρα της ισημερίας δημιουργείται η εντυπωσιακή ψευδαίσθηση ενός «φιδιού» από σκιές.
Θα επιστρέψει ποτέ η 21η Μαρτίου;
Η παραδοσιακή ημερομηνία της 21ης Μαρτίου δεν έχει εξαφανιστεί οριστικά, αλλά θα αργήσει να επανεμφανιστεί. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η εαρινή ισημερία θα συμπέσει ξανά με αυτή την ημερομηνία το 2102.
